УТАА БА БИ

Угаасаа би
Утаанаас айдаг хүүхэд байсан
Гэрийн яндангийн утаа битгий хэл
Гэнэт гарсан том үүлнээс ч айдаг байсан

Яагаад гэдгээ мэдэхгүй
Ямар мэргэч төлөгч биш
Урд амьдрал гэж байдаг байгаад
Утаа, үүлнээс болоод юу яасан ч юм бил үү

Одоо харин гайгүй болчихож
Орчлонгийн амьдралд дасаж дээ
Утаанбаатар нийслэлийн хүн болчихоод
Уйлж унжаад айж сүрдээд байлтай биш

Утаанбаатар, 2009.12.09
Бүрэн эхээр нь...

ДАЙСАН

Өөрт минь дайсан олон ч
Өст дайсан ганцхан байдаг
Энэ бол би өөрөө
Энэнийг би таньж чадлаа

Хийсэн бүтээснийг минь
Хийсгэж, үгүй хийж чадах
Бодол, хүслийг минь
Боогдуулж, төөрүүлж явах

Хань ижлийг минь
Хар усаар гомдоож мэдэх
Хүний итгэлийг хөсөрдүүлж
Хөгийн нэр зүүлгэж магадгүй

Дайсны муу дайсан
Дандаа хамт амьсгалж явжээ
Чамайг би яаж дийлэхээ мэднэ
Чадлаар би чамаас хамаагүй илүү за

Улаанбаатар, 2009.12.09
Бүрэн эхээр нь...

ДӨЧ Л ХҮРЧ БАЙЖ ...

Дөч хүрч ухаан суудаг гэхээр
Дөч хүрэлгүй ухаан суучихсан мэт
Санаж явжээ, сагсуурч явжээ
Сэтгэхдээ уг нь онцгой байсан юм

Алдалгүй оноод байсан биз бодвол
Алдсаны дараа онож чадсаныг харин
Ухаан суусан гэдэг бололтой юм
Ухаарч одоо л амьдарч эхлэх хэрэгтэй аж

Давахгүй гэсэн даваагаар долоо давж
Давтахгүй гэсэн алдаагаа долоо давтсаар
Дөч гэдэг насыг дөхөөд ирсэн байна
Дөч л хүрч байж ухаан суух юм байна даа

Улаанбаатар, 2009.12.09
Бүрэн эхээр нь...

ТЭРСЛҮҮ ЗӨВЛӨГӨӨ

Ном дагалгүй
Нам дага
Үнэнийг хэлэлгүй
Үггүй долигно

Би чадаагүй юм аа
Бусад нь харин бүү алдаг

Улаанбаатар, 2009.12.09 Бүрэн эхээр нь...

БАГА НАСНЫ МИНЬ ДӨРВӨН УЛИРАЛ

Цагаан сар
Цэнхэр яргуй
Түрүүчийн шувууд
Төлийн цангинаан

Хөх ногоо
Хөхөөн дуу
Мөөгөн хүрээ
Мойлын тохой

Гуулин боодог
Ганган байгаль
Айрагийн амт
Айлын нүүдэл

Алсын чимээ
Амьтадын мөр
Хайрах жавар
Харзалсан гол

Улаанбаатар, 2009.12.09
Бүрэн эхээр нь...

ДЭЭД

Хүний дээд ээж
Хайрын дээд хань
Хурдны дээд бодол
Хурын дээд бороо

Улаанбаатар, 2009.12.08 Бүрэн эхээр нь...

ТЭНЭГ, ЦЭЦНИЙ ЯЛГАА БУЮУ ...

Тэнэг, цэцэн байхын ялгааг
Тэр бүр мэдэрдэггүй явжээ
Хүн бүрийг л адил мэт төсөөлж
Хааяа л нэг гайхдаг байжээ

Энгийн юм ойлгохгүй, сэтгэхгүй
Энэ ямар сонин хүн бэ гээд
За, яахав, нэг удаа, хоёр удаа гээд
Завсар, ялгааг нь мэдрэлгүй амьдарчээ

Харин одоо сайн анзаарч эхэллээ
Хальт өөрөө тэнэг болж байж
Тамхи, архиар тархи юугаа хордуулж
Тэмцэж явсан бүхнээ умартан байж шүү дээ

Донгиодуу болоод ирэх үед
Донгиодуу санагддаг байсан хүн хүртэл
Гайхмаар сэтгэж, ярьж буй мэт болдог аж
Голж өөрийгөө өрөвддөг юм байна

Зэврээд ирэхийн цагт
Зэвэрсэн харагддаг байсан нөхөр хүртэл
Сайхнаас сайхан амьдарч буй мэт атаархагддаг аж
Санаагаар унадаг юм байна

За, үүнээс доош унах түвшин
Замбуулинд байхгүй юм байна
Бодож сэтгэх ялгаатайг мэдэрсэн хойно
Босох цаг нэгэнт болжээ

Хэт их оройтоогүй дээрээ
Хэн байх ёстой вэ гэдгээ санаж
Тэнэгүүдийг доороос биш дээрээс харж
Тэр цэцнүүдтэй нь харин уралдаж явъя даа

Улаанбаатар, 2009.12.08

Бүрэн эхээр нь...

ЧОНО БУЮУ ШҮДНИЙ ӨВЧИН

Шүд өвдөөд хэрэг алга
Шөнө ч бүтэн нойргүй
Хориод жил ийм юм үзээгүй
Хогийн шаналал байна шүү

Нэг шүд өвдөж байснаа
Нэг хэсэг нь дагаж янгинаад
Энүүхэн урд өвдөж байснаа
Эрүү тэр чигээрээ хүндүүрлээд

Эмчид гүйгээд очихоор
Эхлээд өвчнийг нь намдаа
Тэгэж байгаад эмчлэнэ гэх юм
Тэр үед нь очиж яг харагдаач

Зайлах уусмал өгөөд
За, их өвдвөл энийг уугаарай гэж
Антибиотек нэгийн зэргийг бичээд
Аргалаад намайг гаргадаг байна шүү

Болдогсон, чаддагсан бол
Бахиар өөрөө суга татчих юмсан
Шөнө, өдөргүй ёолж явснаас
Шүгэлдэж ярьдаг болсон нь дээр ч юм шиг ...

Чоно хөөж яваад
Чанга гэгч донслуулаад
Үүдэн шүдээ булгалах шахсан
Үйлийн үр энэ буй заа

Улаанбаатар, 2009.12.08
Бүрэн эхээр нь...

ЭХ ХҮНИЙ ТУХАЙ

Эх хүний тухай
Ээжийн тухай бага бичжээ, би
Бурхан болсон ээжийгээ дурсахаар
Бичих биш, уйлахыг л сайн хийсэн байна

Арван хүүхэдтэй эхийг хүүхэдгүй эх
Арав үхнэ дээ, чи гэж ёжолсон тухай
Ээж минь хааяа ярьдаг байлаа
Ээжийгээ бага зовоо л доо гэсэн үг байсан биз

Нээрээ, хүүхдийнхээ тоогоор
Нэг биш хэд хэд үхэж, амьдардаг
Ээж хүн гэдэг агуу агуу
Энэ хорвоогийн дээдийн дээд юм даа

Өөрийн амьдрал, жаргалаа
Өрвийсөн хүүхдүүддээ харамгүй зориулж
Ерөөсөө л тэдний төлөө амьсгалж
Ертөнцийн хоног өдрийг өнгөрөөдөг

Алдаж, эндэхэд нь хамт шаналж
Аятай, эвтэй явахад нь нууцхан баярлаж
Дээлний зах, хормой мушгин байж
Даатгаж, бурханаас гуйн залбирдаг

Амь бүхний эх булаг
Амьдрал бүхний утга учир
Эх, ээж хүн Таны тухай
Энэ удаад ч бүрэн бичиж чадахгүй юм байна

Улаанбаатар, 2009.12.03
Бүрэн эхээр нь...

ЗҮҮД

Үнэхээр сайхан зүүдлэхдээ
Үүлэн дээгүүр ч нисэж буйгаар зүүдэлдэг
Хөгийн муухай зүүдлэхдээ
Хөл минь мэдрэлгүй болсноор зүүдэлдэг ...

Улаанбаатар, 2009.12.02 Бүрэн эхээр нь...

ГОЁ ЮМ ОО

Найз минь дуудаж байна
Надад хэлэх юм байх шиг
Бакаалтай болчихлоо гэнэ
Бандитай боллоо гэсэн үг байж

Өмнөөс нь баярладаг байна ш дээ
Өөрийн эрхгүй огшдог байна ш дээ
Хүүтэй болно гэдэг
Хүн, тэр дундаа эр хүний хүсэл мэт

Охид дутахгүй, дутаахгүй л дээ
Орчлонд тэдэн шиг эрдэнэ хаана байна
Гэхдээ бандитай болох гэдэг
Гоё юм оо, гоё юм ...

Улаанбаатар, 2009.12.02
Бүрэн эхээр нь...

ТҮҮХ БА ТҮҮХ

Цогт Тайжийн тухай
Цогтой киног үзэж сууна
Түүх өгүүлэх гэсэн нь
Түүх болчихжээ өөрөө, одоо

Цогтыг дурсахаас илүү
Цагааны Цэгмидийг дурсмаар
Арслан тайжийг санахаас илүү
"Алтан үе"-ийг санагалзмаар ...

Хөндий дүүрсэн малаас нь
Хөх ишиг ч амьд үлдээгүй
Агссан зэвсэг, унасан морьд нь
Ассан түймэр, амны тос болсон гэж бодохоор

Ай даа
Амьдрал гэж сонин юм даа
Өчигдөрхөн шахуу байсан юмс
Өнөөдөр оргүй алга болжээ дээ ...

Хүний хорвоо эргэлдсээр
Хуучныг мартан шинэд дассаар
Гээж, олж, гээсээр
Гэрэл, харанхуй ээлжилсээр ...

Улаанбаатар, 2009.12.01
Бүрэн эхээр нь...

БИЗ

... Эрдэнэ хvvгийнхээ толгойг энхрийлэн илээд Долгорт хандаж «Явуулын хvний ганцыг авсныг бодоход дvv минь ядарч дээ. Морины учир ч ийм байжээ, харин...» гээд vгээ тасалж бодол болов ... ("Тунгалаг Тамир" романаас)

Засагт ханы Цахиур Төмөр
Зугтан тэвдэж яваад
Таарсан унааг "авахдаа"
Тэр энэ гэж ялгаагүй биз

Төрсөн ах Эрдэнийхээ
Тэрэгний ганцыг гэж
Мэдсэн бол ядаж
Мэнд мэдээд явах байсан биз

Аргагүй тэр ядраад
Аль болох нуугдаа биз
Хөөн ирэх аюулаас
Холдон дутаж амжаа биз

Эр хүн дордон сэхдэгийг
Эрдэнэ угаас ойлгоо биз
Ядрах гэж юу байдгийг
Яриулалтгүй угаас санаа биз

Үнэхээр аргагүйдэх түүх
Үүгээр төгсгөл болоогүй биз
Алдах, аргагүйдэх үе
Амьдралд угаасаа зөндөө биз

Харин Эрдэнэ шиг
Хүн эрдэнэ таарвал
Хайрыг нь дааж
Хожуу ч гэсэн баярлуулах хэрэгтэй юм шүү

Улаанбаатар, 2009.12.01
Бүрэн эхээр нь...

АЛСААС ӨӨРИЙГӨӨ АЖИХАД

Модод цанатан цайж
Мөнгөн өнгийг олжээ
Гол харзлан урсаж
Ганган төрхийг бүтээжээ ...

Зэгзгэр хээр азаргатай
Зэвсэг үүрсэн нэг этгээд
Мордон буун газар шагайж
Мөр мөр шинжин явна ...

Тэрэлж, Туул-Тэрэлжийн нийлбэр
2009.11.26 Бүрэн эхээр нь...

ХООСОН

Анд яваад ганзага хоосон
Ангийн хутгаа гээгээд хуй хоосон
Архи уугаад тархи хоосон
Авгай уурлаад өвөр хоосон

Цай уугаагүй гэдэс хоосон
Цалин буугаагүй карт хоосон
Бодож чадахгүй блог хоосон
Бүх юм хов хоосон байлаа, өнөөдөр ...

Тэгэхэд чи ядаж нэг номтой болчих юм даа ...

(Төрсөн өдрөө тэмдэглэж буй П.Б-т зориулав)

Улаанбаатар, 2009.11.23
Бүрэн эхээр нь...